Uit elkaar gaan met NHG brengt veel vragen mee. Zeker als jullie de eerste koopwoning samen kochten en straks één inkomen wegvalt. Kun jij in de woning blijven? Kan je partner uit de hypotheek? En wat gebeurt er als verkoop minder oplevert dan de hypotheekschuld?

Er is geen standaarduitkomst bij een scheiding NHG. De geldverstrekker beoordeelt altijd opnieuw of de partner die wil blijven de hypotheek duurzaam kan betalen. NHG kan helpen bij die beoordeling en bij sommige lastige situaties, maar neemt niet automatisch alle financiële gevolgen van een relatiebreuk over.

Kun je in de woning blijven als één inkomen wegvalt?

Dat kan soms. De belangrijkste vraag is of degene die in de woning wil blijven de maandlasten alleen én voor langere tijd kan dragen. De geldverstrekker kijkt daarom opnieuw naar het inkomen, spaargeld of ander vermogen, vaste uitgaven, leningen en andere financiële verplichtingen.

Bij een hypotheek met NHG kan de Beheertoets worden gebruikt. Dit is een toets van NHG voor situaties waarin bijvoorbeeld een relatie eindigt. De toets berekent welke maandlast nog verantwoord is volgens actuele inkomensgegevens en Nibud-normen. De uitkomst helpt de geldverstrekker te beoordelen of woningbehoud mogelijk is.

De gewone regels voor een nieuwe hypotheek zijn daarbij niet altijd doorslaggevend. Bij een hypotheek en relatiebreuk mag een geldverstrekker soms verantwoord maatwerk toepassen. Bijvoorbeeld door te kijken naar de werkelijke maandlasten van de bestaande hypotheek. Dat is geen garantie. De bank moet kunnen onderbouwen dat de hypotheek betaalbaar en bestendig blijft.

Een voorbeeld: jullie betaalden de hypotheek altijd van twee inkomens. Eén partner blijft in de woning en heeft een stabiel inkomen, maar kan volgens een standaardberekening net niet genoeg lenen om de ander uit te kopen. Dan kan de bank onderzoeken of maatwerk mogelijk is. De bank kan ook concluderen dat de lasten te hoog blijven. Dan is woning behouden na scheiding niet verantwoord, hoe begrijpelijk de wens ook is.

NHG kan in sommige dossiers samen met de geldverstrekker kijken naar maatregelen die woningbehoud mogelijk maken. Denk aan een andere aflosvorm, een langere looptijd of een aangepaste rente. In uitzonderlijke gevallen kan NHG een eenmalige aflossing bijdragen, ook wel een haircut genoemd. Dit is maatwerk en geen recht waarop je vooraf kunt rekenen.

Hoe werkt hypotheek overnemen na scheiding of relatiebreuk?

Een hypotheek overnemen na scheiding bestaat uit twee verschillende stappen. Eerst moeten jullie afspraken maken over de woning als bezit. Daarna moet de geldverstrekker instemmen met de hypotheek op één naam.

De partner die blijft, koopt vaak het aandeel van de vertrekkende partner over. Dit heet uitkopen. Is er overwaarde, dan heeft de vertrekkende partner meestal recht op een deel daarvan, afhankelijk van jullie afspraken en eigendomsverhouding. De woningwaarde moet goed worden vastgesteld, meestal met een taxatie. De Belastingdienst gaat uit van de waarde in het economisch verkeer. Een te lage uitkoopsom kan fiscale gevolgen hebben, bijvoorbeeld als schenking.

De eigendomsoverdracht wordt doorgaans vastgelegd in een notariële akte van verdeling. Maar daarmee is de vertrekkende partner nog niet automatisch van de hypotheek af. Daarvoor is ontslag uit hoofdelijke aansprakelijkheid nodig. Hoofdelijke aansprakelijkheid betekent dat de geldverstrekker iedere partner voor de hele hypotheekschuld kan aanspreken, niet alleen voor de helft.

Zonder schriftelijk ontslag door de geldverstrekker blijft de vertrekkende ex dus aansprakelijk. Ook als die persoon niet meer in de woning woont en geen eigenaar meer is. Dit kan gevolgen hebben voor de mogelijkheid om later zelf een woning te kopen.

Voor ontslag uit hoofdelijke aansprakelijkheid gelden bij NHG in 2026 voorwaarden. De achterblijvende partner moet onder meer in de woning blijven wonen en de lening voortzetten. De vertrekkende partner mag geen eigenaar meer zijn en moet de woning in principe definitief hebben verlaten. Ook mogen er geen betalingsachterstanden zijn. Vervolgens volgt de inkomenstoets of, als dat passend is, een beoordeling van verantwoord maatwerk.

Voor de uitkoop is soms extra financiering nodig. Onder voorwaarden kan een verhoging binnen NHG mogelijk zijn voor onder andere de uitkoopsom uit de notariële akte en noodzakelijke kosten, zoals taxatie- en notariskosten. Voor een nieuwe NHG-lening of relevante verhoging gelden in 2026 voorwaarden en grenzen. De algemene NHG-grens is € 470.000 in 2026. Met energiebesparende voorzieningen kan het maximum onder voorwaarden € 498.200 zijn. Laat vooraf berekenen welke regels in jullie situatie gelden.

Let ook op de fiscale inrichting. Voor een nieuw leningdeel voor de uitkoop gelden de huidige fiscale voorwaarden. Een nieuw aflossingsvrij deel geeft in beginsel geen recht op hypotheekrenteaftrek. Voor renteaftrek moet een nieuw leningdeel meestal ten minste annuïtair of lineair in maximaal dertig jaar worden afgelost. Een adviseur of de Belastingdienst kan uitleggen wat dit voor jullie aangifte betekent.

Wanneer is verkoop van de woning de meest haalbare optie?

Verkoop is vaak de meest haalbare route wanneer geen van beide partners de hypotheek alleen verantwoord kan dragen. Dat kan ook zo zijn als één partner wel in de woning wil blijven, maar de uitkoop niet kan financieren. Of wanneer de maandlasten na overname onvoldoende stabiel zijn.

Bij verkoop wordt de hypotheek afgelost met de opbrengst van de woning. Is de opbrengst hoger dan de hypotheek en verkoopkosten, dan is er overwaarde. Jullie verdelen die volgens jullie afspraken. Is de opbrengst lager, dan ontstaat er een restschuld: het bedrag dat na de verkoop nog openstaat bij de geldverstrekker.

Verkoop kan emotioneel zwaar zijn, zeker bij een eerste koopwoning. Toch kan het rust geven als het voorkomt dat één van jullie met onbetaalbare lasten blijft zitten. Bespreek ook de praktische periode tot de verkoop. Wie blijft er tijdelijk wonen? Wie betaalt hypotheek, energie, verzekeringen en onderhoud? Leg dit zo concreet mogelijk vast in een convenant of schriftelijke overeenkomst.

Soms kiezen ex-partners ervoor om tijdelijk gezamenlijk eigenaar te blijven. Bijvoorbeeld omdat een verkoopmoment ongunstig is of omdat er tijd nodig is om andere woonruimte te regelen. Dit kan alleen werken als jullie heldere afspraken maken en de maandlasten samen kunnen blijven betalen. Bedenk dat jullie dan allebei hoofdelijk aansprakelijk blijven. Ook kan een gezamenlijke hypotheek invloed hebben op een volgende hypotheekaanvraag.

Verkoop niet op eigen initiatief zonder vroeg overleg als een verlies dreigt. Bij NHG kan de manier waarop jullie handelen van belang zijn voor de beoordeling van een eventuele restschuld. De geldverstrekker, NHG en een adviseur kunnen aangeven welke stappen verstandig zijn.

Welke rol speelt NHG bij een restschuld of betalingsproblemen?

NHG is een vangnet, geen automatische schuldverzekering. Bij verkoop met een verlies dient de geldverstrekker het verlies in bij NHG. NHG beoordeelt daarna of de restschuld kan worden kwijtgescholden. Kwijtschelding van een NHG restschuld is dus geen automatisme, ook niet als jullie uit elkaar gaan.

Een relatiebeëindiging kan wel een reden zijn die NHG meeweegt. Bij een scheiding NHG is onder meer van belang dat via de Beheertoets is vastgesteld dat beide partners de lening niet zelfstandig kunnen dragen. Daarnaast wordt gekeken of jullie voldoende hebben meegewerkt aan een passende oplossing en aan een zo hoog mogelijke verkoopopbrengst.

NHG kan een verzoek bijvoorbeeld afwijzen wanneer iemand vrijwillig stopt met betalen, niet tijdig meewerkt aan verkoop of vermijdbaar waardeverlies veroorzaakt. Ook wanneer één partner de hypotheek volgens de Beheertoets wel alleen kan dragen, maar jullie toch verkopen met een restschuld, ligt kwijtschelding in beginsel niet voor de hand.

Ontstaan er betalingsproblemen door inkomensverlies na een relatiebreuk? Neem dan direct contact op met de geldverstrekker of een hypotheekadviseur. Wacht niet tot er een achterstand is. Mogelijke oplossingen lopen via de geldverstrekker en kunnen bestaan uit een betalingsregeling of herstructurering. In bepaalde situaties kan NHG hierbij betrokken worden.

Een nieuwe restschuld na relatiebreuk geeft in 2026 niet vanzelf recht op renteaftrek. De oude overgangsregeling voor aftrek van rente op restschuld geldt alleen voor restschulden die vóór 1 januari 2018 zijn ontstaan. Laat fiscale gevolgen daarom altijd persoonlijk controleren.

Welke stappen zet je eerst als je uit elkaar gaat met een hypotheek met NHG?

Rust en overzicht helpen bij grote beslissingen. Maak nog geen onomkeerbare keuze voordat jullie de cijfers en voorwaarden kennen. Gebruik deze checklist als startpunt:

  • Breng beide inkomens, spaargeld, schulden, alimentatieafspraken en maandlasten in kaart.
  • Vraag de openstaande hypotheekschuld op en laat de woningwaarde bepalen, bij voorkeur met een taxatie als uitkoop of verkoop speelt.
  • Bereken globaal de overwaarde of mogelijke restschuld, inclusief verkoopkosten en een eventuele uitkoopsom.
  • Neem vroeg contact op met de geldverstrekker of een onafhankelijk hypotheekadviseur. Vraag om beoordeling van beide partners afzonderlijk en, bij NHG, naar de Beheertoets.
  • Onderzoek eerst of overname, uitkoop en ontslag uit hoofdelijke aansprakelijkheid haalbaar zijn.
  • Bespreek daarna verkoop of tijdelijk gezamenlijk eigendom als woningbehoud niet verantwoord lukt.
  • Leg afspraken over betalingen, bewoning, eigendom, uitkoop en verkoop schriftelijk vast. Schakel een notaris, mediator of juridisch adviseur in waar nodig.

Ook de belastingaangifte verdient aandacht. Wie de woning verlaat terwijl de ander er blijft wonen, kan onder voorwaarden nog maximaal twee jaar hypotheekrenteaftrek hebben voor het eigen aandeel. De precieze behandeling hangt af van eigendom, schulden en onderlinge betalingen. Voor hoge inkomens geldt in 2026 voor hypotheekrenteaftrek een maximaal aftrektarief van 37,56%; de Belastingdienst noemt daarbij een inkomen uit werk en woning vóór aftrekposten boven € 78.426. Dit zijn algemene regels, geen persoonlijke berekening.

Wat betekent uit elkaar gaan met NHG voor jouw volgende stap?

Uit elkaar gaan met NHG vraagt om een zorgvuldige volgorde: eerst inzicht, dan toetsing en pas daarna definitieve afspraken. Overname kan mogelijk zijn als één inkomen de lasten duurzaam draagt. Verkoop kan verstandiger zijn als dat niet lukt. En NHG kan bij betalingsproblemen of een restschuld steun bieden, maar alleen na beoordeling van de omstandigheden en jullie medewerking aan een passende oplossing.

Controleer de actuele voorwaarden van 2026 altijd op nhg.nl en vraag ook informatie op bij jullie geldverstrekker. Voor fiscale vragen zijn de Belastingdienst en Rijksoverheid betrouwbare bronnen. Bij vragen over afspraken en rechten kan het Juridisch Loket een eerste richting geven.